28 C
Ankara
Cumartesi, Mayıs 15, 2021
Sponsorluspot_img

Enerji Verimliliğini Artırmanın Ekonomik Faydasının Sınırı Var Mı-Are there limits of The Economic Benefits of Improving Energy Efficiency?

Yrd. Doç. Dr. Fatih Cemil Özbuğday
Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
İktisat Bölümü

ENERJİ VERİMLİLİĞİNİ ARTIRMANIN EKONOMİK FAYDASININ SINIRI VAR MI?

Geçen ayki yazımızda enerji verimliliği ve enerji faturası arasındaki bağlantıya değinmiş ve Türkiye’de enerji verimliliğini artırmanın makro düzeyde enerji faturasına katkısını irdelemiştik. En tutucu senaryolar kapsamında dahi verimliliği artırmanın yıllık milyarlarca dolar tasarrufa neden olacağını kabaca hesaplamıştık. Ancak bu hesaplamalarımızda iktisat yazınında “geri sıçrama etkisi” olarak bilinen olguyu dikkate almamıştık. Bu yazımızda geri sıçrama etkisi üzerinde konuşacak ve geçen ayki yazımızda hesapladığımız rakamları bu doğrultuda güncelleyeceğiz.

Enerji Verimliliğini Artırmak Enerji Tüketimini Artırabilir!!!

Bir ısıtma sisteminin termal verimliliğindeki % 10’luk bir artış enerji tüketiminde % 10’luk bir azalmaya karşılık gelir mi? İktisat teorisinin bu soruya verdiği yanıt “muhtemelen hayır”dır. Peki bu yanıtın arka planındaki mekanizma nasıl işlemektedir?

Enerji verimliliğindeki artışlar enerjiyi daha ucuz hale getirir. İktisat bilimi de der ki, fiyatı düşen bir ürünün ya da hizmetin tüketimi artar! Tüketimdeki bu artış bazen o kadar büyük olabilir ki, enerji tasarruflarını tamamen ortadan kaldıracak düzeye ulaşabilir. Örneğin, tüketiciler yakıt tüketimi daha verimli olan bir araba aldıktan sonra kilometre başına yakıt maliyeti daha düşük olduğundan ötürü araba kullanımlarını artırarak daha fazla yol kat edebilirler. Benzer şekilde tavan arası izolasyonu yapımının ardından metrekare başına maliyet düştüğünden ötürü, insanlar evlerini daha uzun süre ile ya da daha yüksek derecelere ısıtmayı seçebilirler.

Enerji tüketiminde sözü edilen beklenen artışlar durumdan duruma farklılık gösterebilir. Ancak enerji tüketimindeki bu artışlar enerji verimliliğinden kaynaklanan enerji tasarruflarını mutlak surette azaltacaktır. Hatta bazı durumlarda enerji tüketimindeki bu artışlar enerji tasarruflarını aşarak, verimlilik artışından kaynaklanan faydaları tamamen ortadan kaldırma potansiyeline de sahiptir.

Yapılan birçok akademik çalışma, teorik bir olasılık olarak öne sürülen geri sıçrama etkisinin gerçek ve anlamlı olabildiğini göstermektedir. Bazı akademik çalışmalar bu etkinin büyük olduğunu gösterirken, bazıları ise görece küçük bir etki hesaplamaktadır. Yapılan bu akademik çalışmaların enerji verimliliği politikası tasarımı ve uygulanmasına yönelik vardığı sonuç ise enerji verimliliğini artırmak için yapılan fiyat-dışı düzenlemelerin ne enerji talebini azaltabileceği ne de iklim değişikliğinin önüne geçebileceğidir.

Geri sıçramanın tahmin edilmesine dair birçok istatistiksel ve matematiksel yöntem bulunmaktadır. Bizim ise Türkiye için kurduğumuz makroekonometrik model kapsamında bulduğumuz sonuçlara göre Türkiye’de makroekonomik çapta enerji verimliliğindeki % 10’luk bir artış, enerji talebinde % 4.7’lik bir düşüşe karşılık gelmektedir. Hesaplamanın teknik detayları yazardan istenebilir.

Bu bağlamda, geçtiğimiz haftaki yazımızda hesapladığımız enerji verimliliğindeki artıştan kaynaklanan brüt tasarrufları kabaca yarı yarıya indirerek net tasarrufları hesaplamamız mümkündür. Bu durumda Türkiye’de enerji verimliliğinden kaynaklanan net enerji tasarrufları ve bunların parasal karşılığı aşağıdaki gibi olacaktır:

 

Tablo 1: Türkiye’nin Enerji Verimliliği Her Yıl % 5 Daha Fazla Olsaydı Yapılacak Net Tasarruflar

Yıl Verimlilik Farkından Hesaplanan Ekstra Enerji Tüketimi(varil petrole eşdeğer) Ekstra Enerji Faturası ($)
2000 9,700,893 970,089,286
2001 8,675,357 867,535,715
2002 9,510,536 951,053,572
2003 10,163,393 1,016,339,286
2004 10,496,786 1,049,678,572
2005 10,893,572 1,089,357,143
2006 11,909,107 1,190,910,715
2007 12,615,357 1,261,535,715
2008 12,204,643 1,220,464,286
2009 11,817,322 1,181,732,143

 

Tablo 2: Türkiye’nin Enerji Verimliliği Her Yıl % 1 Daha Fazla Olsaydı Yapılacak Net Tasarruflar

Yıl Verimlilik Farkından Hesaplanan Ekstra Enerji Tüketimi(varil petrole eşdeğer) Ekstra Enerji Faturası ($)
2000 3,880,357 388,035,714
2001 3,470,143 347,014,286
2002 3,804,214 380,421,429
2003 4,065,357 406,535,714
2004 4,198,714 419,871,429
2005 4,357,429 435,742,857
2006 4,763,643 476,364,286
2007 5,046,143 504,614,286
2008 4,881,857 488,185,714
2009 4,726,929 472,692,857

 

Sonuç olarak, enerji verimliliğini artırmak enerji politikası tasarlayıcısı ve uygulayıcılarının gerçekleştirmek istediği bir amaçtır. Ülkemizde  de Enerji Verimliliği Strateji Belgesi’nde (2012-2023) bu amaçla ilgili teknik hususlar ayrıntılarıyla betimlenmiştir. Bu teknik hususları destekleyecek iktisadi çalışmalara ihtiyaç vardır. Bu yazı da bu ihtiyacı gidermeye yönelik küçük bir adım olarak düşünülebilir.-“This article has been prepared in Turkish”

Yrd. Doç. Dr. Fatih Cemil Özbuğday
Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
İktisat Bölümü

ENERJİ VERİMLİLİĞİNİ ARTIRMANIN EKONOMİK FAYDASININ SINIRI VAR MI?

Geçen ayki yazımızda enerji verimliliği ve enerji faturası arasındaki bağlantıya değinmiş ve Türkiye’de enerji verimliliğini artırmanın makro düzeyde enerji faturasına katkısını irdelemiştik. En tutucu senaryolar kapsamında dahi verimliliği artırmanın yıllık milyarlarca dolar tasarrufa neden olacağını kabaca hesaplamıştık. Ancak bu hesaplamalarımızda iktisat yazınında “geri sıçrama etkisi” olarak bilinen olguyu dikkate almamıştık. Bu yazımızda geri sıçrama etkisi üzerinde konuşacak ve geçen ayki yazımızda hesapladığımız rakamları bu doğrultuda güncelleyeceğiz.

Enerji Verimliliğini Artırmak Enerji Tüketimini Artırabilir!!!

Bir ısıtma sisteminin termal verimliliğindeki % 10’luk bir artış enerji tüketiminde % 10’luk bir azalmaya karşılık gelir mi? İktisat teorisinin bu soruya verdiği yanıt “muhtemelen hayır”dır. Peki bu yanıtın arka planındaki mekanizma nasıl işlemektedir?

Enerji verimliliğindeki artışlar enerjiyi daha ucuz hale getirir. İktisat bilimi de der ki, fiyatı düşen bir ürünün ya da hizmetin tüketimi artar! Tüketimdeki bu artış bazen o kadar büyük olabilir ki, enerji tasarruflarını tamamen ortadan kaldıracak düzeye ulaşabilir. Örneğin, tüketiciler yakıt tüketimi daha verimli olan bir araba aldıktan sonra kilometre başına yakıt maliyeti daha düşük olduğundan ötürü araba kullanımlarını artırarak daha fazla yol kat edebilirler. Benzer şekilde tavan arası izolasyonu yapımının ardından metrekare başına maliyet düştüğünden ötürü, insanlar evlerini daha uzun süre ile ya da daha yüksek derecelere ısıtmayı seçebilirler.

Enerji tüketiminde sözü edilen beklenen artışlar durumdan duruma farklılık gösterebilir. Ancak enerji tüketimindeki bu artışlar enerji verimliliğinden kaynaklanan enerji tasarruflarını mutlak surette azaltacaktır. Hatta bazı durumlarda enerji tüketimindeki bu artışlar enerji tasarruflarını aşarak, verimlilik artışından kaynaklanan faydaları tamamen ortadan kaldırma potansiyeline de sahiptir.

Yapılan birçok akademik çalışma, teorik bir olasılık olarak öne sürülen geri sıçrama etkisinin gerçek ve anlamlı olabildiğini göstermektedir. Bazı akademik çalışmalar bu etkinin büyük olduğunu gösterirken, bazıları ise görece küçük bir etki hesaplamaktadır. Yapılan bu akademik çalışmaların enerji verimliliği politikası tasarımı ve uygulanmasına yönelik vardığı sonuç ise enerji verimliliğini artırmak için yapılan fiyat-dışı düzenlemelerin ne enerji talebini azaltabileceği ne de iklim değişikliğinin önüne geçebileceğidir.

Geri sıçramanın tahmin edilmesine dair birçok istatistiksel ve matematiksel yöntem bulunmaktadır. Bizim ise Türkiye için kurduğumuz makroekonometrik model kapsamında bulduğumuz sonuçlara göre Türkiye’de makroekonomik çapta enerji verimliliğindeki % 10’luk bir artış, enerji talebinde % 4.7’lik bir düşüşe karşılık gelmektedir. Hesaplamanın teknik detayları yazardan istenebilir.

Bu bağlamda, geçtiğimiz haftaki yazımızda hesapladığımız enerji verimliliğindeki artıştan kaynaklanan brüt tasarrufları kabaca yarı yarıya indirerek net tasarrufları hesaplamamız mümkündür. Bu durumda Türkiye’de enerji verimliliğinden kaynaklanan net enerji tasarrufları ve bunların parasal karşılığı aşağıdaki gibi olacaktır:

 

Tablo 1: Türkiye’nin Enerji Verimliliği Her Yıl % 5 Daha Fazla Olsaydı Yapılacak Net Tasarruflar

Yıl Verimlilik Farkından Hesaplanan Ekstra Enerji Tüketimi(varil petrole eşdeğer) Ekstra Enerji Faturası ($)
2000 9,700,893 970,089,286
2001 8,675,357 867,535,715
2002 9,510,536 951,053,572
2003 10,163,393 1,016,339,286
2004 10,496,786 1,049,678,572
2005 10,893,572 1,089,357,143
2006 11,909,107 1,190,910,715
2007 12,615,357 1,261,535,715
2008 12,204,643 1,220,464,286
2009 11,817,322 1,181,732,143

 

Tablo 2: Türkiye’nin Enerji Verimliliği Her Yıl % 1 Daha Fazla Olsaydı Yapılacak Net Tasarruflar

Yıl Verimlilik Farkından Hesaplanan Ekstra Enerji Tüketimi(varil petrole eşdeğer) Ekstra Enerji Faturası ($)
2000 3,880,357 388,035,714
2001 3,470,143 347,014,286
2002 3,804,214 380,421,429
2003 4,065,357 406,535,714
2004 4,198,714 419,871,429
2005 4,357,429 435,742,857
2006 4,763,643 476,364,286
2007 5,046,143 504,614,286
2008 4,881,857 488,185,714
2009 4,726,929 472,692,857

 

Sonuç olarak, enerji verimliliğini artırmak enerji politikası tasarlayıcısı ve uygulayıcılarının gerçekleştirmek istediği bir amaçtır. Ülkemizde  de Enerji Verimliliği Strateji Belgesi’nde (2012-2023) bu amaçla ilgili teknik hususlar ayrıntılarıyla betimlenmiştir. Bu teknik hususları destekleyecek iktisadi çalışmalara ihtiyaç vardır. Bu yazı da bu ihtiyacı gidermeye yönelik küçük bir adım olarak düşünülebilir.

TENVAhttps://www.tenva.org
Türkiye Enerji Vakfı (TENVA), enerji kaynakları, teknolojileri, politikaları ve enerji piyasalarında gerçekleşmekte olan ulusal ve uluslararası gelişmelere aktif katkı sunmak için 2012 yılında faaliyetlerine başladı. Enerji sektörüne özel Türkiye'nin ilk ve tek düşünce kuruluşu olmanın verdiği ağırlıkla çalışmalarını gerçekleştiren TENVA bünyesinde; Enerji Teknolojileri ve Sürdürülebilirlik Araştırma Merkezi, Uluslararası Enerji Politikaları ve Diplomasisi Araştırma Merkezi, Enerji Piyasaları ve Düzenleyici İşlemler Araştırma Merkezi yer almaktadır. TENVA, dünya piyasalarındaki eğilimler ve politik gelişmeler dikkate alınarak; uluslararası bir bakış ve disiplinler arası bir anlayış ile sektörü ele alıyor ve bu anlayış çerçevesinde 2013 Haziran ayından bu yana aylık olarak Enerji Panorama dergisini yayınlıyor.

Benzer

Sosyal Medya

515BeğenenlerBeğen
431TakipçilerTakip Et
12,566TakipçilerTakip Et
- Sponsorlu -spot_img

Haber bültenimize abone ol

E-Bülten abonemiz olun, enerji sektörüne dair en güncel haberler ve duyurular her hafta e-posta adresinize gelsin.

En Son Haberler